TŁO GLOBALNE I REGIONALNE
W Polsce pod względem termicznym wrzesień 2026 roku został zaklasyfikowany jako miesiąc ciepły. Wrzesień 2026 roku okazał się drugim najcieplejszym wrześniem na świecie w historii pomiarów, ze średnią temperaturą powietrza przy powierzchni ziemi wynoszącą 16,27°C, czyli o 0,82°C wyższą niż średnia temperatura tego miesiąca w latach 1991-2020 (według danych ERA5).
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla września. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
Średnia temperatura nad Europą we wrześniu 2026 r. wyniosła 16,26°C, czyli o 1,54°C więcej od średniej z lat 1991-2020. Najcieplejszy wrzesień w historii pomiarów (w Europie) miał miejsce w 2023 roku (2,51°C powyżej średniej).
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla września. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
We wrześniu 2026 r. w większości krajów Europy temperatury były wyższe niż przeciętnie. Warunki cieplejsze były najbardziej widoczne w dużej części Europy Zachodniej. Największe anomalie wystąpiły w południowej Francji, Portugalii, Hiszpanii i niektórych częściach Włoch, osiągając temperaturę od 4 do 6°C powyżej średniej. Według raportów krajowych, Portugalia odnotowała najcieplejszy wrzesień w historii, a Francja i Irlandia – drugie najcieplejsze. Niezwykle ciepłym warunkom w Europie Zachodniej sprzyjały również rekordowo wysokie temperatury powietrza nad otaczającymi je obszarami oceanicznymi, zwłaszcza nad zachodnią częścią Morza Śródziemnego i wschodnią częścią północnego Atlantyku. Odzwierciedlało to rekordowo wysokie temperatury powierzchni morza w tych obszarach, które rozwinęły się latem i utrzymywały się do września. Nieco niższe od średniej temperatury odnotowano jedynie na południowo-wschodnich Bałkanach i zachodniej Turcji.
TEMPERATURA POWIETRZA
Średnia obszarowa temperatura powietrza we wrześniu 2026 r. wyniosła w Polsce 14,9°C i była o 1,1 stopnia wyższa od średniej wieloletniej (1991-2020) dla tego miesiąca. Tegoroczny wrzesień w Polsce pod względem termicznym był ciepły, na wybrzeżu i pojezierzach został sklasyfikowany jako miesiąc bardzo ciepły, a w pasie wyżyn i w Karpatach jako miesiąc lekko ciepły.
Najcieplejszym regionem Polski był pas pobrzeży z temperaturą 15,2°C (anomalia +1,1°C), najchłodniejszym – Sudety ze średnią 13,7°C (0,9°C powyżej normy).
Wartości średniej obszarowej temperatury powietrza oraz klasyfikacja termiczna we wrześniu 2026 r.
w poszczególnych regionach klimatycznych Polski.
Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., wrzesień 2026 r. plasuje się na 14. pozycji, za najcieplejszym z roku 2023 (17,7°C). Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był wrzesień 1996 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła zaledwie 10,4°C.
Klasyfikacja warunków termicznych w Polsce we wrześniu, w okresie 1951-2026, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.
Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza we wrześniu pokazuje, że wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza na prawie całym obszarze kraju przekroczyły 14°C. Nieco cieplejszy był zachód kraju. Najcieplej było w Słubicach (16,1°C), Legnicy (15,9°C), Ustce (15,8°C), Kołobrzegu i Zielonej Górze (15,7°C), najchłodniej zaś w Zakopanem (11,9°C), Jeleniej Górze (13,5°C) i Suwałkach (13,9°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Kasprowy Wierch: 5,5°C, Śnieżka: 6,8°C).
Przestrzenny rozkład średniej miesięcznej temperatury powietrza we wrześniu 2026 r.
Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od 0,5°C do 1,9°C. Najcieplej w stosunku do normy klimatologicznej było za zachodzie, w okolicach Warszawy i Kołobrzegu. Najchłodniej na południu i wschodzie.
Przestrzenny rozkład anomalii średniej miesięcznej temperatury powietrza we wrześniu 2026 r. w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).
Najwyższą wartość temperatury powietrza (32,5°C) odnotowano 9 września w Tarnowie (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). W całym miesiącu na aż 41 stacjach synoptycznych odnotowano maksymalną temperaturę powietrza powyżej 27,0°C. Na Śnieżce najwyższa zanotowana temperatura- to 16,9°C, a na Kasprowych Wierchu 17,6°C. Najcieplejszy okres tego miesiąca przypadł na 8-9 września. Najniższą wartość temperatury powietrza (1,5°C) zanotowano 24 września w Zakopanem, 29 września w Jeleniej Górze (1,9°C) oraz 24 września w Mławie (2,3°C); w górach 24 września na Kasprowym Wierchu termometr pokazał -3,7°C, a 22 i 24 września na Śnieżce 0,1°C. Generalnie na wszystkich stacjach najchłodniejszymi okresami były 11-13, 15, 22-24, 26-30 września.
W przestrzennym rozkładzie wartości kwantyla 95% (z 5% prawdopodobieństwem przekroczenia) malały z południa w kierunku północnym. Najniższe wartości (poza obszarami górskimi) zanotowano między Chojnicami a Lęborkiem. Wartości kwantyla zawierały się między 15,1°C a 28,7°C. Przestrzenny rozkład kwantyla 5% (z 95% prawdopodobieństwem przekroczenia) temperatury minimalnej również charakteryzował się znacznym zróżnicowaniem przestrzennym z wartościami mieszczącymi się między -2,0°C a 10,2°C, przy czym ujemne wartości zanotowano jedynie na obszarach górskich.
Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (po lewej) i kwantyla 5% minimalnej temperatury powietrza (po prawej) we wrześniu 2026 r.
Zmienność średniej dobowej obszarowej temperatury powietrza w Polsce od 1 stycznia 2026 r. na tle wartości wieloletnich (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną styczeń 2026 należy zaliczyć do miesięcy bardzo chłodnych. Przebieg średniej dobowej temperatury powietrza ukazują wyraźną fluktuację średniej dobowej temperatury powietrza w przebiegu miesięcznym. Okresy z wyraźnie ujemną temperaturą były przeplatane chwilowymi ociepleniami. Należy jednak pamiętać, że powyższy wykres prezentuje średnią obszarową temperaturę dla całego kraju, a warunki w poszczególnych częściach Polski różniły się od siebie.
Zgodnie z klasyfikacją termiczną luty 2026 należy zaliczyć do miesięcy lekko chłodnych. Na początku i w środku miesiąca średnia dobowa temperatura w Polsce przyjmowała wartości poniżej kwantyla 5% (dni wyjątkowo zimne). Podobnie jak w styczniu, luty charakteryzowała duża zmienność termiczna. Okresy ze średnią dobową poniżej zera były przeplatane cieplejszymi dniami. W ostatnich dniach minionego miesiąca można było zaobserwować wartości średniej dobowej temperatury przekraczające kwantyl 95% (dni wyjątkowo ciepłe w porównaniu z okresem referencyjnym (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną marzec 2026 należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych. Średnia dobowa temperatura w Polsce przez większość czasu utrzymywała się powyżej średniej z okresu referencyjnego 1991-2020. Kilkukrotnie został przekroczony próg kwantyla 95% (dni wyjątkowo ciepłe).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną kwiecień 2026 należy zaliczyć do miesięcy chłodnych. W minionym miesiącu przebieg średniej dobowej temperatury powietrza charakteryzował się wyraźną fluktuacją. W pierwszej połowie miesiąca temperatura (w okresach kilkudniowych) naprzemiennie rosła i spadała (od wartości kwantyla 95% do wartości zbliżonych kwantylowi 5%). W drugiej połowie kwietnia wahania były znacznie mniejsze – średnia dobowa temperatura oscylowała wokół średniej z okresu 1991-2020. W ostatnich dniach miesiąca odnotowana wyraźny spadek wartości temperatury (spadek poniżej kwantyla 5% – w tym przypadku poniżej progu 5°C)
Zgodnie z klasyfikacją termiczną maj 2026 należy zaliczyć do miesięcy ciepłych. Początek maja przyniósł kilkudniowe ocieplenie (zostały przekroczone wartości kwantyla 95%). W kolejnych dniach średnia dobowa temperatura miała tendencje spadkową – osiągając wartości poniżej 10°C. W drugiej połowie miesiąca nastąpiło wyraźne ocieplenie. Średnia dobowa temperatura w poszczególnych dniach przekraczała 17,5°C. Ostatnie dni maja odznaczały wartości temperatury zbliżone do średniej wieloletniej (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną czerwiec 2026 należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych. W pierwszej połowie minionego miesiąca średnia dobowa temperatura powietrza w Polsce oscylowała najpierw w okolicach średniej wieloletniej (1991-2020), następnie odnotowano kilkudniowy spadek poniżej średniej wartości temperatury. W drugiej połowie miesiąca wartości temperatury gwałtownie wzrastały, wyraźnie przekraczając próg kwantyla 95%. W szczytowym momencie średnia dobowa temperatura w Polsce osiągnęła 28°C.
Zgodnie z klasyfikacją termiczną lipiec 2026 należy zaliczyć do miesięcy lekko chłodnych. Ponad połowa dni w minionym miesiącu przyjmowała wartości blisko bądź poniżej średniej z wielolecia 1991-2010. Lipiec 2026 charakteryzowała duża zmienność wartości średniej dobowej temperatury powietrza – kilkudniowe „chłodniejsze” okresy były przeplatane dniami z wartościami średniej temperatury znacznie powyżej średniej, a pod koniec miesiąca został przekroczony próg kwantyla 95% (dni wyjątkowo ciepłe w porównaniu z innymi sierpniami w minionym okresie normalnym).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną sierpień 2026 należy zaliczyć do miesięcy bardzo ciepłych. Na początku miesiąca średnia dobowa temperatura powietrza w Polsce na kilka dni przekroczyła kwantyl 95% (dni wyjątkowo ciepłe). Przez resztę miesiąca wartości temperatury naprzemiennie (w okresach kilkudniowych) przyjmowały wartości poniżej i powyżej średniej z lat 1991-2020.
Zgodnie z klasyfikacją termiczną wrzesień 2026 należy zaliczyć do miesięcy ciepłych. Podobnie jak miesiąc wcześniej na początku miesiąca średnia dobowa temperatura powietrza w Polsce na kilka dni przekroczyła kwantyl 95%, a przez resztę miesiąca wartości temperatury naprzemiennie (w okresach kilkudniowych) przyjmowały wartości poniżej i powyżej średniej z lat 1991-2020.
Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza we wrześniu w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
Występujący od szeregu lat wzrostowy trend temperatury powietrza na obszarze Polski był we wrześniu 2026 r. kontynuowany. Od 1951 r. wzrost temperatury w tym miesiącu szacowany jest na niemal 1,9°C.
Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza we wrześniu występuje na Pojezierzach (2,1°C od 1951 r.), natomiast najwolniej zmiany temperatury uwidaczniają się w Sudetach (wzrost o 1,4°C od 1951 r.)
OPADY ATMOSFERYCZNE
Klasyfikacja warunków pluwialnych w Polsce we wrześniu, w okresie 1951-2026, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.
Obszarowo uśredniona suma opadów atmosferycznych we wrześniu wyniosła w Polsce 48,5 mm i była o 8,9 mm niższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020.Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony wrzesień należy zaliczyć do miesięcy suchych (opady stanowiły 84,5% normy dla tego miesiąca).
Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., wrzesień 2026 r. plasuje się na 38. pozycji. Najbardziej zasobny w opady był wrzesień 2001 r. (ze średnią sumą 112,6 mm), najmniej – w 1959 r. (zaledwie 14,3 mm).
Przestrzenny rozkład miesięcznej sumy opadów we wrześniu 2026 r. oraz przestrzenny rozkład anomalii sumy opadów w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).
Rozkład przestrzenny sum opadów we wrześniu 2026 r. był silnie zróżnicowany. Najwyższe wartości, przekraczające 100 mm, wystąpiły na stacjach synoptycznych na Kasprowym Wierchu i w Elblągu. Z kolei najniższe opady, poniżej 25 mm, odnotowano w Płocku. W stosunku do średniej wieloletniej (1991-2020) opady we wrześniu 2026 roku zawierały się pomiędzy 44,8% w Płocku do 152,9% w Suwałkach. Rozkład anomalii w stosunku do normy wieloletniej odzwierciedla w znacznym stopniu przestrzenny rozkład opadów.
Seria anomalii średniej obszarowej wysokości opadów we wrześniu w Polsce względem okresu referencyjnego 1991- 2020 oraz wartość trendu (mm/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
Wysokość opadów atmosferycznych we wrześniu charakteryzuje się dużą zmiennością z roku na rok. Niewielkie wartości współczynnika trendu (1,1 mm/10 lat) wskazują na średnią zmianę w przeciągu ostatnich 75 lat (od 1951) wynoszącą zaledwie 8,25 mm.
Skumulowana suma wysokości opadów atmosferycznych od 1 stycznia 2026 r. (linia czerwona) na tle skumulowanej sumy wieloletniej (linia czarna, 1991-2020).
Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w przez cały styczeń 2026 roku plasował się wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020 (pod koniec miesiąca w pobliżu wartości kwantyla 5%). Stanowi to jednocześnie potwierdzenie, iż miniony styczeń należy zaliczyć do miesięcy bardzo suchych.
Luty także charakteryzował się przebiegiem skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako bardzo suchy.
Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w marcu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.
Podobnie przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w kwietniu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.
Podobnie jak w miesiącu poprzednim przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w maju 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy. Skumulowana wartość opadu w okresie styczeń-maj w Polsce jest niższa od średniej wieloletniej (1991-2020) o ponad 100 mm.
W czerwcu 2026 przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce plasował się poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako normalny.
W lipcu 2026 przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce kolejny miesiąc z rzędu plasował się poniżej wartości kwantyla 5%. Jednak jeśli tendencja warunków pluwialnych utrzyma się w drugiej połowie roku to możliwe jest powolne zbliżanie się krzywej w kierunku średniej z wielolecia 1991-2010. Pod względem klasyfikacji pluwialnej (podobnie jak czerwiec) miniony miesiąc został skategoryzowany jako normalny.
W sierpniu 2026 przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce pierwszy raz od pięciu miesięcy przekroczył warotość kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej sierpień został skategoryzowany jako miesiąc wilgotny.
We wrześniu 2026 przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce drugi miesiąc z rzędu pozostał dodatni. Jednak pod względem klasyfikacji pluwialnej wrzesień został skategoryzowany jako miesiąc suchy (w ostatnich dniach miesiąca ni odnotowano przyrostu wartości skumulowanej).
Niezwykle ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. We wrześniu 2026 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 70 mm, wystąpiły w rejonie przedgórza Karpat. Najniższe wartości (20 mm) odnotowano w rejonach górskich (szczególnie w Tatrach). Obszary o niższym parowaniu wystąpiły także na północy kraju. Klimatyczny bilans wodny we wrześniu był ujemny bądź bliski zeru w przeważającej części Kraju (do -50 mm w rejonie Polski zachodniej). Wartości KBW doskonale pokrywają się z wartościami parowania – wartości dodatnie odnotowano w rejonie Polski północnej oraz w górach. Najwyższe wartości KBW oszacowano w rejonie Tatr (do 210 mm).
Przestrzenny rozkład sumy parowania potencjalnego (po lewej) oraz przestrzenny rozkład klimatycznego bilansu wodnego (po prawej) – wrzesień 2026
Opracował zespół ZMK w składzie:
dr Dawid Biernacik, mgr inż. Kamila Wasielewska, mgr Michał Kitowski, mgr Anna Chilińska, mgr Klaudia Kusek.
