TŁO GLOBALNE I REGIONALNE
W Polsce pod względem termicznym lipiec 2026 roku został zaklasyfikowany jako miesiąc lekko chłodny. Lipiec 2026 roku był trzecim najcieplejszym lipcem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza przy powierzchni ziemi wynoszącą 16,90°C, czyli o 0,67°C wyższą niż średnia temperatura lipca w latach 1991-2020 (według danych ERA5). Najcieplejszy lipiec w historii pomiarów przypadł na rok 2023.
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla lipca. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
Średnia temperatura nad Europą w lipcu 2026 r. wyniosła 20,49°C, czyli o 0,66°C więcej od średniej z lat 1991-2020. Najcieplejszy lipiec w historii pomiarów (w Europie) miał miejsce w 2010 roku (1,73°C powyżej średniej).
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla lipca. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
W lipcu 2026 roku zaobserwowano wyraźny kontrast anomalii temperaturowych na linii wschód-zachód w całej Europie. Na zachodzie temperatury przyjmowały wartości znacznie powyżej średniej, a w przeważającej części Europy wschodniej były od średniej niższe. Podobnie jak w czerwcu, temperatury były znacznie wyższe od średniej we Francji, Niemczech, północno-wschodniej Hiszpanii, Anglii, Szwajcarii i zachodnich Włoszech, zazwyczaj o 3–5°C. Wiele krajów Europy zachodniej doświadczyło fal upałów w pierwszej połowie lipca i ponownie pod koniec miesiąca. Według danych krajowych, Francja i Hiszpania odnotowała najcieplejszy lipiec w historii pomiarów. Wstępne statystyki dla Wielkiej Brytanii wskazują, że lipiec 2026 roku był drugim najcieplejszym w kraju, najcieplejszym w Walii i najcieplejszym w Anglii. Regionalny kontrast anomalii temperaturowych w lipcu był związany z obszarem wysokiego ciśnienia na północny zachód od Wielkiej Brytanii i Irlandii. Ciepłe powietrze znad Afryki Północnej przemieszczało się na północ po jej zachodniej stronie, podczas gdy chłodniejsze powietrze polarne płynęło na południe po jej wschodniej stronie.
Rekordowo wysokie temperatury w czerwcu i lipcu wystąpiły głównie na obszarach dotkniętych suszą. Ilustruje to istotny wpływ sprzężenia zwrotnego klimatu, który przyczynił się do warunków obserwowanych tego lata: wysokie temperatury zwiększają utratę wody z gleby i roślinności poprzez parowanie. Wraz ze spadkiem wilgotności gleby i wysychaniem roślinności, chłodzenie parowe ulega zmniejszeniu, co pozwala na dalszy wzrost temperatur. Wysuszenie roślinności zwiększa również ryzyko pożarów lasów.
TEMPERATURA POWIETRZA
Średnia obszarowa temperatura powietrza w lipcu 2026 r. wyniosła w Polsce 18,5°C i była o 0,4 stopnia niższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991- 2020). Tegoroczny lipiec należy zaliczyć więc do miesięcy “lekko chłodnych” termicznie. Najcieplejszym regionem Polski było Podkarpacie, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 19,2°C (niższa o 0,2 stopnia od normy), natomiast najwyższym dodatnim odchyleniem od normy (+0,4°C) charakteryzowały się Sudety. Najchłodniejszym regionem były Pobrzeża, gdzie temperatura w lipcu wyniosła 17,6°C (0,5°C poniżej normy) oraz Karpaty (17,7°C).
Wartości średniej obszarowej temperatury powietrza oraz klasyfikacja termiczna w lipcu 2026 r. w poszczególnych regionach Polski.
Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., lipiec 2026 r. plasuje się na 34. pozycji. Był to najchłodniejszy lipiec od 2020 roku, chłodniejszy o 3,5 stopnia od najcieplejszego lipca 2006 r. Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był lipiec 1979 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła zaledwie 14,7°C.
Klasyfikacja warunków termicznych w Polsce w lipcu, w okresie 1951-2026, w odniesieniu do okresu normalnego 1991-2020 (skala barwna zgodna z rysunkiem powyżej).
Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza w lipcu pokazuje, że wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza na całym obszarze kraju rosły z północy ku południu. Najcieplej pod względem średniej temperatury powietrza było w Legnicy (20,2°C), Wrocławiu (20,0°C) oraz Tarnowie i Opolu (19,6°C), najchłodniej w Zakopanem (15,6°C), Elblągu (16,3°C) i Lęborku (17,0°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Kasprowy Wierch: 8,1°C, Śnieżka: 9,7°C).
Przestrzenny rozkład średniej miesięcznej temperatury powietrza w lipcu 2026 r.
Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od -1,1°C do +0,9°C. Najwyższe anomalie dodatnie zaznaczyły się w południowo-zachodniej części kraju. Obszar najchłodniejszy obejmował część północno-wschodnią.
Przestrzenny rozkład anomalii średniej miesięcznej temperatury powietrza w lipcu 2026 r. w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).
Najwyższą wartość temperatury powietrza odnotowano 30 lipca w Legnicy (37,8°C), Wrocławiu (36,6°C) i Świnoujściu (36,1°C) (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Warto odnotować, że 1, 30 oraz 31 lipca maksymalne (zanotowane w lipcu 2026) wartości temperatur wystąpiły na prawie wszystkich stacjach synoptycznych. Na Kasprowych Wierchu oraz Śnieżce zanotowano odpowiednio 21,3°C i 23,2°C. Najniższą wartość temperatury powietrza zanotowano 22 lipca w Łodzi (6,1°C), 25 lipca w Jeleniej Górze (6,2°C) oraz Kłodzku (6,3°C); w górach 8 lipca na Kasprowym Wierchu oraz 9 lipca na Śnieżce termometr pokazał odpowiednio 1,5°C i 1,3°C. Generalnie na wszystkich stacjach najchłodniejszymi okresami były 6, 8-10, 14-16, 22, 25 oraz 29 lipca.
Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (po lewej) i kwantyla 5% minimalnej temperatury powietrza (po prawej) w lipcu 2026
Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% oraz kwantyla 5% temperatury był w lipcu mocno zróżnicowany i odzwierciedlał lokalne warunki panujące na poszczególnych stacjach. Najwyższe wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (przekraczające 33°C) odnotowano w południowej części kraju, przede wszystkim okolicach Lublina, Raciborza, Nowego Sącza, Tarnowa, Siedlec, Sandomierza, Rzeszowa, Kozienic, Sulejowa i Legnicy. Najniższe wartości odnotowano na Pomorzu, Suwalszczyźnie i na obszarach górskich. Najwyższe wartości kwantyla 5% minimalnej wartości temperatury powietrza odnotowano na północy, zachodzie oraz w okolicach Warszawy, Tarnowa i Sandomierza. Wartości sięgały do 12°C. Najniższe wartości zaobserwowano w okolicach Łodzi i Kielc, Mławy i Lęborka oraz na obszarach górskich.
Zmienność średniej dobowej obszarowej temperatury powietrza w Polsce od 1 stycznia 2026 r. na tle wartości wieloletnich (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną styczeń 2026 należy zaliczyć do miesięcy bardzo chłodnych. Przebieg średniej dobowej temperatury powietrza ukazują wyraźną fluktuację średniej dobowej temperatury powietrza w przebiegu miesięcznym. Okresy z wyraźnie ujemną temperaturą były przeplatane chwilowymi ociepleniami. Należy jednak pamiętać, że powyższy wykres prezentuje średnią obszarową temperaturę dla całego kraju, a warunki w poszczególnych częściach Polski różniły się od siebie.
Zgodnie z klasyfikacją termiczną luty 2026 należy zaliczyć do miesięcy lekko chłodnych. Na początku i w środku miesiąca średnia dobowa temperatura w Polsce przyjmowała wartości poniżej kwantyla 5% (dni wyjątkowo zimne). Podobnie jak w styczniu, luty charakteryzowała duża zmienność termiczna. Okresy ze średnią dobową poniżej zera były przeplatane cieplejszymi dniami. W ostatnich dniach minionego miesiąca można było zaobserwować wartości średniej dobowej temperatury przekraczające kwantyl 95% (dni wyjątkowo ciepłe w porównaniu z okresem referencyjnym (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną marzec 2026 należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych. Średnia dobowa temperatura w Polsce przez większość czasu utrzymywała się powyżej średniej z okresu referencyjnego 1991-2020. Kilkukrotnie został przekroczony próg kwantyla 95% (dni wyjątkowo ciepłe).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną kwiecień 2026 należy zaliczyć do miesięcy chłodnych. W minionym miesiącu przebieg średniej dobowej temperatury powietrza charakteryzował się wyraźną fluktuacją. W pierwszej połowie miesiąca temperatura (w okresach kilkudniowych) naprzemiennie rosła i spadała (od wartości kwantyla 95% do wartości zbliżonych kwantylowi 5%). W drugiej połowie kwietnia wahania były znacznie mniejsze – średnia dobowa temperatura oscylowała wokół średniej z okresu 1991-2020. W ostatnich dniach miesiąca odnotowana wyraźny spadek wartości temperatury (spadek poniżej kwantyla 5% – w tym przypadku poniżej progu 5°C)
Zgodnie z klasyfikacją termiczną maj 2026 należy zaliczyć do miesięcy ciepłych. Początek maja przyniósł kilkudniowe ocieplenie (zostały przekroczone wartości kwantyla 95%). W kolejnych dniach średnia dobowa temperatura miała tendencje spadkową – osiągając wartości poniżej 10°C. W drugiej połowie miesiąca nastąpiło wyraźne ocieplenie. Średnia dobowa temperatura w poszczególnych dniach przekraczała 17,5°C. Ostatnie dni maja odznaczały wartości temperatury zbliżone do średniej wieloletniej (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną czerwiec 2026 należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych. W pierwszej połowie minionego miesiąca średnia dobowa temperatura powietrza w Polsce oscylowała najpierw w okolicach średniej wieloletniej (1991-2020), następnie odnotowano kilkudniowy spadek poniżej średniej wartości temperatury. W drugiej połowie miesiąca wartości temperatury gwałtownie wzrastały, wyraźnie przekraczając próg kwantyla 95%. W szczytowym momencie średnia dobowa temperatura w Polsce osiągnęła 28°C.
Zgodnie z klasyfikacją termiczną lipiec 2026 należy zaliczyć do miesięcy lekko chłodnych. Ponad połowa dni w minionym miesiącu przyjmowała wartości blisko bądź poniżej średniej z wielolecia 1991-2010. Lipiec 2026 charakteryzowała duża zmienność wartości średniej dobowej temperatury powietrza – kilkudniowe „chłodniejsze” okresy były przeplatane dniami z wartościami średniej temperatury znacznie powyżej średniej, a pod koniec miesiąca został przekroczony próg kwantyla 95% (dni wyjątkowo ciepłe w porównaniu z innymi sierpniami w minionym okresie normalnym).
Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w lipcu w Polsce względem okresu referencyjnego (1991-2020) oraz wartość współczynnika kierunkowego trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
W Polsce na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat obserwujemy silny wzrost temperatury powietrza w lipcu, który wynosi 0,31°C/10 lat (1951-2026).
Wartość współczynnika trendu jest zróżnicowana w poszczególnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza (od 1951 roku) w lipcu występuje w Karpatach (niemal 2,8°C), najsłabszy na wybrzeżu (2,1°C).
OPADY ATMOSFERYCZNE
Obszarowo uśredniona suma opadów atmosferycznych w lipcu wyniosła w Polsce 88,4 mm i była zaledwie o 0,7 mm wyższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991- 2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony lipiec należy zaliczyć do miesięcy normalnych opadowo (opady stanowiły 100,8% normy dla tego miesiąca).
Klasyfikacja warunków pluwialnych w Polsce w lipcu, w okresie 1951-2026, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.
Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., lipiec 2026 r. plasuje się na 34. pozycji. Najbardziej zasobny w opady był lipiec 2011 r. (ze średnią sumą 178,1 mm), najmniej – w 2006 r. (zaledwie 23,9 mm).
Rozkład przestrzenny sumy opadów w lipcu 2026 r. był silnie zróżnicowany. Wyraźnie zaznaczają się obszary o wysokich sumach opadów w północno-wschodniej części Polski oraz w Tatrach. Najwyższe sumy miesięczne odnotowano na stacjach synoptycznych w Kętrzynie, Elblągu, na Kasprowym Wierchu oraz we Włodawie (powyżej 150 mm).
Z kolei najniższe opady, poniżej 50 mm, wystąpiły w Kłodzku. W stosunku do średniej wieloletniej (1991-2020) opady w lipcu 2026 r. zawierały się między 43,2% w Kłodzku a aż 255,6% w Kętrzynie. Rozkład anomalii odzwierciedlał w znacznym stopniu przestrzenny rozkład opadów.
Przestrzenny rozkład miesięcznej sumy opadów w lipcu 2026 r. oraz przestrzenny rozkład anomalii sumy opadów w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).
Seria anomalii średniej obszarowej wysokości opadów w lipcu w Polsce względem okresu referencyjnego 1991- 2020 oraz wartość trendu (mm/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
Opady atmosferyczne w lipcu charakteryzują się znaczną zmiennością z roku na rok. Na powyższym wykresie anomalii można zaobserwować zarówno bardzo suche, jak i bardzo mokre lipce wstępujące czasem obok siebie. Od ponad 20 lat kontynuowana jest minimalna tendencja spadku wysokości opadów w lipcu, jednak lipiec 2026 był pod tym względem bliski normie wieloletniej 1991-2020. Jeśli natomiast przeanalizujemy cały okres od roku 1951, nie obserwujemy większych tendencji w sumie opadów atmosferycznych w tym miesiącu.
Skumulowana suma wysokości opadów atmosferycznych od 1 stycznia 2026 r. (linia czerwona) na tle skumulowanej sumy wieloletniej (linia czarna, 1991-2020).
Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w przez cały styczeń 2026 roku plasował się wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020 (pod koniec miesiąca w pobliżu wartości kwantyla 5%). Stanowi to jednocześnie potwierdzenie, iż miniony styczeń należy zaliczyć do miesięcy bardzo suchych.
Luty także charakteryzował się przebiegiem skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako bardzo suchy.
Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w marcu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.
Podobnie przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w kwietniu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.
Podobnie jak w miesiącu poprzednim przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w maju 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy. Skumulowana wartość opadu w okresie styczeń-maj w Polsce jest niższa od średniej wieloletniej (1991-2020) o ponad 100 mm.
W czerwcu 2026 przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce plasował się poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako normalny.
W lipcu 2026 przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce kolejny miesiąc z rzędu plasował się poniżej wartości kwantyla 5%. Jednak jeśli tendencja warunków pluwialnych utrzyma się w drugiej połowie roku to możliwe jest powolne zbliżanie się krzywej w kierunku średniej z wielolecia 1991-2010. Pod względem klasyfikacji pluwialnej (podobnie jak czerwiec) miniony miesiąc został skategoryzowany jako normalny.
Niezwykle ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W lipcu 2026 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 140 mm, wystąpiły w rejonie Polski południowo-zachodniej. Najniższe wartości (0 mm) odnotowano w rejonach górskich (szczególnie w Tatrach). Wartości parowania wyraźnie spadały w kierunku północno-wschodnim. Klimatyczny bilans wodny w lipcu był w przeważającej części kraju ujemny (do -110 mm), bądź bliski 0 mm. Wartości KBW doskonale pokrywają się z wartościami parowania – wartości dodatnie bądź bliskie zeru odnotowano w rejonie Polski północnej oraz północno-wschodniej. Najwyższe wartości KBW oszacowano w rejonie Tatr (do 350 mm).
Przestrzenny rozkład sumy parowania potencjalnego (po lewej) oraz przestrzenny rozkład klimatycznego bilansu wodnego (po prawej) – lipiec 2026
Opracował zespół ZMK w składzie:
dr Dawid Biernacik, mgr inż. Kamila Wasielewska, mgr Michał Kitowski, mgr Anna Chilińska, mgr Klaudia Kusek.
