Pierwsza połowa 2026 roku wyróżniała się wyjątkowo dużą zmiennością warunków pogodowych i znacznymi kontrastami termicznymi. Chłodny styczeń oraz silna fala mrozów na początku lutego zostały szybko zastąpione przez bardzo ciepły początek wiosny. Po ciepłym maju, pod koniec czerwca Polska doświadczyła rekordowej fali upałów z najwyższą temperaturą w historii pomiarów meteorologicznych kraju. Tak skrajne zjawiska występujące w krótkim odstępie czasu czynią pierwszą połowę 2026 roku wyjątkowym okresem z meteorologicznego punktu widzenia.
Styczeń 2026 roku był wyjątkowo chłodny na tle warunków panujących w okresie referencyjnym 1991–2020. Wartości anomalii temperatury powietrza wynosiły od około 0°C na południu i południowym zachodzie kraju do około –6°C w północno-wschodniej części Polski. Mimo utrzymujących się przez większość miesiąca bardzo niskich temperatur, w styczniu nie odnotowano najniższych wartości temperatury w 2026 roku. Najsilniejsza fala mrozów wystąpiła dopiero na początku lutego.
Ryc. 1 Anomalie średnich miesięcznych wartości temperatury powietrza w styczniu 2026 r. względem okresu referencyjnego 1991-2020. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/2026/1/Winter
Pod koniec stycznia nad Polskę napłynęła z północnego wschodu masa powietrza arktycznego kontynentalnego. W połączeniu z rozległym wyżem, którego centrum znajdowało się nad Finlandią i północno-zachodnią Rosją, stworzyła ona warunki do silnego ochłodzenia. Fala mrozów utrzymywała się od 31 stycznia do 4 lutego, a jej kulminacja przypadła na dni od 1 do 3 lutego.
Ryc. 2 Mapa synoptyczna Europy z 31.01.2026 r. godzina 00 UTC. Źródło: https://meteo.imgw.pl/
W czasie najzimniejszych poranków temperatura spadała do około -10°C na południowym zachodzie kraju, -19°C w centrum i niemal -28°C na północnym wschodzie. Najniższą wartość odnotowano 2 lutego w Suwałkach, gdzie termometry pokazały -27,7°C.
Ryc. 3 Minimalna dobowa temperatura powietrza w lutym 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=2&m_param=TEMPMIN&m_view=single
Ryc. 4 Minimalna dobowa temperatura powietrza o prawdopodobieństwie wystąpienia 5% w lutym 2026 r. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Extreme_Temperature/Monthly/2026/2/Winter
Również w ciągu dnia mróz nie ustępował – temperatura maksymalna wynosiła od około -3°C na południu Polski, przez -10°C w centrum, do -15°C na północnym wschodzie.
Ryc. 5 Maksymalna dobowa temperatura powietrza w lutym 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=2&m_param=TEMPMAX&m_view=single
Na tle współczesnego klimatu był to wyjątkowo silny epizod chłodu. W Suwałkach, w odniesieniu do normy z lat 1991–2020, odnotowano najniższą temperaturę powietrza od 2012 roku. Choć tegoroczne wartości były bardzo niskie, pozostają dalekie od oficjalnego rekordu zimna w Polsce, który wynosi -41,0°C i został odnotowany 11 stycznia 1940 roku w Siedlcach.
W lutym 2026 r. średnia obszarowa temperatura powietrza wynosiła w Polsce –1,6°C, czyli była o 1,5°C niższa od normy klimatycznej z lat 1991–2020. Na obszarze całego kraju izotermy, czyli linie łączące punkty o tej samej wartości temperatury powietrza, przebiegały niemal równolegle. Najchłodniej było na północnym wschodzie Polski, gdzie średnia temperatura wynosiła około –7°C. Najcieplejszym regionem był natomiast południowy zachód kraju, gdzie średnia temperatura osiągała około 1°C, a miejscami nawet 2°C.
Ryc. 6 Średnia dobowa temperatura powietrza w lutym 2026 r. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/2026/2/Winter
Dla porównania, w okresie referencyjnym 1991–2020 średnia temperatura lutego w Polsce wynosiła –0,1°C. W typowych warunkach klimatycznych najcieplejszym obszarem Polski był jej zachód, gdzie średnia temperatura wynosiła około 2°C, natomiast na północnym wschodzie osiągała około –3°C. Niższe temperatury, sięgające –7°C, występowały zazwyczaj jedynie lokalnie w górach. Charakterystyczny jest również przebieg izoterm – w wieloleciu mają one układ południkowy, od cieplejszego zachodu do chłodniejszego wschodu.
Ryc. 7 Średnia dobowa temperatura powietrza w lutym w wieloleciu 1991-2020. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/1991-2020/2/Winter
Porównanie obu rozkładów dobrze pokazuje skalę ochłodzenia. Największe ujemne anomalie temperatury, dochodzące do –3°C względem normy, wystąpiły w północno-wschodniej Polsce oraz na części obszarów północnych i centralnych. Dodatnie anomalie, wynoszące około 2°C, odnotowano jedynie lokalnie w górach. Oznacza to, że luty 2026 roku był wyraźnie chłodniejszy od przeciętnego lutego z ostatnich trzech dekad, szczególnie we wschodniej części kraju.
Ryc. 8 Anomalie średnich miesięcznych wartości temperatury powietrza w lutym 2026 r. względem okresu referencyjnego 1991-2020. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/2026/2/Winter
Tegoroczny luty na przeważającym obszarze Polski był wyraźnie chłodniejszy niż zwykle. Nie zaprzecza to jednak obserwowanemu ocieplaniu się klimatu. Wieloletnie obserwacje wskazują, że liczba dni mroźnych (z temperaturą maksymalną poniżej 0°C) oraz dni bardzo mroźnych (z temperaturą maksymalną równą lub niższą niż –10°C) maleje. Oznacza to, że fale mrozów będą występowały coraz rzadziej, choć nie zanikną całkowicie.
Po wyjątkowo chłodnym lutym nastąpiła szybka zmiana warunków pogodowych. Już w pierwszej połowie marca temperatura powietrza zaczęła wyraźnie rosnąć, a na znacznym obszarze kraju odnotowano wartości charakterystyczne raczej dla kwietnia niż marca. Średnio maksymalna temperatura powietrza mieściła się w zakresie od 9°C do 14°C, a na przeważającym obszarze kraju wynosiła około 13°C. Podobne wartości odnotowywane były w kwietniu, gdzie średnia maksymalna temperatura powietrza wynosiła od 10°C na południu Polski do 15°C na zachodzie.
Ryc. 9 Maksymalna dobowa temperatura powietrza w marcu 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=3&m_param=TEMPMAX&m_view=single
Ryc. 10 Maksymalna dobowa temperatura powietrza w kwietniu 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=4&m_param=TEMPMAX&m_view=single
Mimo wysokich temperatur w ciągu dnia, noce nadal przynosiły spadki temperatury poniżej 0°C. Przymrozki występowały niemal każdego dnia marca, szczególnie w centrum kraju oraz na południu i wschodzie Polski. Minimalna temperatura w marcu spadała od około –1°C na zachodzie do około –6°C w centralnej części kraju. W kwietniu, pomimo wzrostu temperatury w ciągu dnia, występowały jeszcze silniejsze nocne spadki – od –2°C na zachodzie do –7°C na południu Polski.
Ryc. 11 Minimalna dobowa temperatura powietrza w marcu 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=3&m_param=TEMPMIN&m_view=single
Ryc. 12 Minimalna dobowa temperatura powietrza w kwietniu 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=4&m_param=TEMPMIN&m_view=single
Wyjątkowo wysokie jak na marzec temperatury maksymalne sprzyjały bardzo wczesnemu rozpoczęciu okresu wegetacyjnego oraz przyspieszyły rozwój roślin. Jednocześnie częste i silne przymrozki, których największe nasilenie wystąpiło w kwietniu, powodowały uszkodzenia rozwijających się pąków, kwiatów i młodych pędów. Takie połączenie wczesnego rozpoczęcia wegetacji z późniejszymi spadkami temperatury poniżej 0°C przyczyniło się w tym roku do znacznych strat w rolnictwie i sadownictwie.
W kolejnym miesiącu, czyli maju, nie odnotowano już tak dużych odchyleń temperatury powietrza od normy z lat 1991–2020, jednak miesiąc ten nadal był cieplejszy od przeciętnego. Dodatnie anomalie temperatury wystąpiły na całym obszarze kraju i wynosiły od nieco ponad 0°C na północy i północnym wschodzie Polski do około 1,5°C na południowym zachodzie kraju.
Ryc. 13 Anomalie średnich miesięcznych wartości temperatury powietrza w maju 2026 r. względem okresu referencyjnego 1991-2020. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/2026/5/Winter
Czerwiec przyniósł najbardziej ekstremalne wartości temperatury powietrza w tym roku, jednocześnie pokazując, że fale upałów będą występować coraz częściej i obejmować coraz większy obszar Polski.
26 czerwca nad Polskę z zachodu zaczęła napływać masa gorącego powietrza zwrotnikowego. Jednocześnie kraj znalazł się pod wpływem wyżów znad południowej Skandynawii i Bałtyku, co doprowadziło do fali ekstremalnych upałów utrzymującej się do końca miesiąca.
Ryc. 14 Mapa synoptyczna Europy z 26.06.2026 r. godzina 00 UTC. Źródło: https://meteo.imgw.pl/
Jej kulminacja przypadła na 28 czerwca, kiedy w Słubicach odnotowano 40,5°C – najwyższą temperaturę w historii pomiarów meteorologicznych w Polsce. Na zachodzie kraju termometry powszechnie wskazywały około 39°C, w centrum i na wschodzie około 38°C, na południu około 36°C, a nawet na wybrzeżu i Suwalszczyźnie temperatura osiągała około 34°C. Najchłodniej było w Zakopanem, gdzie temperatura maksymalna wynosiła 31,1°C.
Ryc. 15 Maksymalna dobowa temperatura powietrza w czerwcu 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=6&m_param=TEMPMAX&m_view=single
Ryc. 16 Maksymalna dobowa temperatura powietrza o prawdopodobieństwie wystąpienia 95% w czerwcu 2026 r. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Extreme_Temperature/Monthly/2026/6/Winter
Ryc. 17 Maksymalna temperatura powietrza 28.06.2026 r. Źródło: https://meteo.imgw.pl/
Upały nie ustępowały również po zachodzie słońca. Podczas czerwcowej fali wystąpiły liczne noce tropikalne, podczas których temperatura nie spadałą poniżej 20°C. Szczególnie wyjątkowa była noc z 29 na 30 czerwca – tropikalne warunki objęły jednocześnie największy obszar Polski. Jedynie na wybrzeżu temperatura obniżyła się do około 19°C, podczas gdy w centrum kraju utrzymywała się na poziomie około 22°C, a na południowym wschodzie sięgała nawet 26°C.
Ryc. 18 Minimalna dobowa temperatura powietrza w czerwcu 2026 r. Źródło: https://modele.imgw.pl/cmm/?page_id=18414&view=monthly&m_year=2026&m_month=6&m_param=TEMPMIN&m_view=single
W czerwcu 2026 r. średnia obszarowa temperatura powietrza w Polsce wynosiła 18,8°C, czyli była o 2°C wyższa od normy klimatycznej z lat 1991–2020. Najcieplejszym obszarem kraju był pas od centrum po południe Polski, gdzie średnia temperatura wynosiła około 20°C, a miejscami osiągała nawet 22°C. Na północy kraju wartości były niższe i mieściły się w przedziale 16–17°C. Najchłodniejsze warunki panowały w górach, gdzie średnia temperatura lokalnie wynosiła około 13°C.
Ryc. 19 Średnia dobowa temperatura powietrza w czerwcu 2026 r. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/2026/6/Winter
Rozkład średniej temperatury powietrza w czerwcu 2026 r., charakteryzujący się układem równoleżnikowym, był zbliżony do tego obserwowanego w okresie referencyjnym 1991–2020. W tym wieloleciu średnia temperatura czerwca w Polsce wynosiła 16,8°C. Na przeważającym obszarze kraju wartości mieściły się w przedziale 17–18°C, natomiast na północy oraz w górach wynosiły około 15°C. W najwyższych partiach gór średnia temperatura osiągała jedynie około 10°C.
Ryc. 20 Średnia dobowa temperatura powietrza w czerwcu w wieloleciu 1991-2020. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/1991-2020/6/Winter
Porównanie czerwca 2026 r. z okresem referencyjnym pokazuje, że tegoroczny miesiąc był wyraźnie cieplejszy od przeciętnego. Dodatnie anomalie temperatury wystąpiły na całym obszarze kraju i wynosiły od około 2°C na północnym wschodzie do około 3°C na południowym zachodzie Polski. Na większości obszaru kraju odchylenie od normy wyniosło około 2,5°C.
Ryc. 21 Anomalie średnich miesięcznych wartości temperatury powietrza w czerwcu 2026 r. względem okresu referencyjnego 1991-2020. Źródło: https://klimat.imgw.pl/pl/climate-maps/#Mean_Temperature/Monthly/2026/6/Winter
Podsumowując, w ciągu niespełna pięciu miesięcy różnica pomiędzy najniższą temperaturą, wynoszącą około –28°C w Suwałkach, a najwyższą, równą 40,5°C w Słubicach, przekroczyła 68°C. Tak duża amplituda dobrze obrazuje wyjątkowy przebieg pierwszej połowy 2026 roku oraz skalę kontrastów termicznych, jakie wystąpiły na obszarze Polski. Pokazuje również, że współczesny klimat naszego kraju cechuje się nie tylko wzrostem średniej temperatury, ale także coraz większą zmiennością oraz nasileniem zjawisk ekstremalnych.
Julia Minichowska Zakład Prognoz Specjalistycznych CMOK
