W najnowszym raporcie na temat stanu klimatu (State of the Global Climate 2025) potwierdzono, że 2025 był drugim lub trzecim najcieplejszym rokiem w historii pomiarów, ze średnią temperaturą globalną ok. 1,43 st. Celsjusza powyżej poziomu z lat 1850-1900. Wysokie stężenia gazów cieplarnianych napędzają dalsze ocieplanie atmosfery i oceanów oraz topnienie lodu. Zmiany te zachodzą szybko i na dużą skalę, a ich skutki będą odczuwalne przez setki, a nawet tysiące lat.
Opracowanie: Rafał Stepnowski na podstawie komunikatu WMO.
Za nami najcieplejszy okres w historii obserwacji. W latach 2015-2025 padły kolejne rekordy, a ekstremalne zjawiska – fale upałów, gwałtowne opady deszczu, cyklony tropikalne – spowodowały poważne zakłócenia oraz zniszczenia, pokazując, że gospodarka i społeczeństwa nie są odporne na tego rodzaju zagrożenia. Oceany wciąż się ocieplają i pochłaniają dwutlenek węgla – w ciągu dwóch dekad zmagazynowały ogromne ilości energii cieplnej, wielokrotnie przewyższające roczne zużycie energii przez ludzkość, jednak ich zdolność do absorbcji ciepła maleje. Jedną z konsekwencji jest prawdopodobnie najniższy w historii zasięg lodu morskiego w Arktyce; w Antarktyce zanotowano wynik plasujący rok 2025 na miejscu trzecim. Topnieją również lodowce górskie – dla wielu z nich proces ten jest już trudny do zatrzymania i w wielu regionach będzie miał ogromny wpływ na dostęp do zasobów wody pitnej. Rosnące stężenia gazów cieplarnianych zaburzyły równowagę energetyczną Ziemi – nasza planeta emituje w kosmos mniej energii, niż przyjmuje. Zjawisko to, choć obserwowane od lat 60. ubiegłego wieku, w ostatnich 20 latach przybrało na sile, a w 2025 roku wskaźnik osiągnął rekordowe wysokie wartości dodatnie. W raporcie przedstawiono również wpływ zmian klimatycznych na zdrowie. Szacuje się, że ponad 1,2 mld pracowników na świecie doświadcza ryzyka związanego z upałami w miejscu pracy, a jedynie połowa państw posiada odpowiednie systemy wczesnego ostrzegania. Zmiana klimatu coraz silniej oddziałuje także na stabilność społeczną, migracje i bezpieczeństwo biologiczne, szczególnie w regionach niestabilnych i dotkniętych konfliktami. Ten kaskadowy i narastający wpływ katastrof poważnie ogranicza zdolność wrażliwych grup do adaptacji i budowania odporności.
Gazy cieplarniane
Dane z poszczególnych stacji monitorujących pokazują, że w ubiegłym roku stężenia trzech głównych gazów cieplarnianych – dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu – nadal rosły. W 2024 roku stężenie CO2 w atmosferze osiągnęło najwyższy poziom w ciągu ostatnich 2 mln lat, a metanu i podtlenku azotu – w ciągu co najmniej 800 tys. lat. Roczny wzrost ilości dwutlenku węgla był rekordowy w historii współczesnych pomiarów (od 1957 r.) – to efekt utrzymywania się wysokich emisji tego gazu oraz zmniejszającej się zdolności jego pochłaniania przez lądy i oceany.
Ogrzewanie się mórz i oceanów
W 2025 roku zawartość ciepła w oceanach (do głębokości 2000 metrów) osiągnęła najwyższy poziom od rozpoczęcia pomiarów w 1960 roku, przewyższając poprzedni rekord z 2024 roku. Tempo ocieplenia się oceanów w latach 2005-2025 było dwukrotnie wyższe niż obserwowane w okresie 1960-2005 i wyniosło około 11,0-12,2 Zettadżuli rocznie. Pomimo zjawiska La Niña około 90 proc. powierzchni oceanów doświadczyło w ubiegłym roku co najmniej jednej morskiej fali upałów. Konsekwencją tych zjawisk jest postępująca degradacja ekosystemów morskich, utrata bioróżnorodności, nasilanie się burz tropikalnych i subtropikalnych oraz przyspieszenie topnienia lodu morskiego w rejonach polarnych.
Podnoszenie się poziomu mórz i zmiany chemizmu
W 2025 roku średni globalny poziom morza był porównywalny z rekordowo wysokim poziomem z 2024 roku (wyższym o ok. 11 cm niż na początku pomiarów w 1993 roku). Tempo wzrostu od 2012 roku jest wyższe niż średnia z pomiarów satelitarnych w latach 1993-2011. Ogromna ilość zmagazynowanego przez oceany CO2 spowodowała spadek pH powierzchniowej warstwy wód do wartości nienotowanych od co najmniej 26 tys. lat. Największe zmiany obserwuje się na Oceanie Indyjskim, Oceanie Południowym, wschodnim równikowym Oceanie Spokojnym, północnej tropikalnej części Oceanu Spokojnego oraz w niektórych regionach Oceanu Atlantyckiego.
Topnienie lodowców
W roku hydrologicznym 2024/2025 zanotowano jedną z pięciu największych w historii pomiarów strat masy lodowców referencyjnych. To kontynuacja trendu obserwowanego od lat 50. ubiegłego wieku, przy czym osiem z dziesięciu lat z największą utratą masy lodowcowej wystąpiło po roku 2016. Wyjątkowo silnego topnienia w 2025 roku doświadczyły lodowce na Islandii oraz w Ameryce Północnej.
Postęp naukowy pozwala nam lepiej rozumieć konsekwencje zaburzeń równowagi energetycznej Ziemi oraz rzeczywistości, w jakiej już dziś funkcjonują nasza planeta i klimat. Niestety skutki naszych działań tego będziemy odczuwać przez setki, a nawet tysiące lat. W codziennym wymiarze oznacza to coraz bardziej ekstremalne zjawiska pogodowe. Raport „State of the Global Climate” przygotowany przez WMO ma wspierać procesy decyzyjne. Wpisuje się tym samym w przesłanie tegorocznego Światowego Dnia Meteorologii, mówiące o tym, że obserwując dzisiejsze zjawiska, nie tylko prognozujemy pogodę, ale chronimy jutro. Jutro ludzi. Jutro naszej planety.
Celeste Saulo, Sekretarz Generalna WMO.
