Written by 09:00 Felieton

Turysto! Odpoczywaj, ale nie szkodź

Rafał Stepnowski

Plaża bezsprzecznie kojarzy się nam z wakacjami. To dobrze, bo naukowcy dowiedli, że odpoczynek nad morzem jest jednym z najbardziej relaksujących. Pomaga się odstresować, pozbierać myśli, odreagować napięcie i wpływa na kondycję fizyczną naszego organizmu. Tymczasem plaże na całym świecie stają się wielkimi wysypiskami śmieci, a każdego roku do oceanów trafiają miliony ton zanieczyszczeń pochodzących z działalności człowieka. Zanim więc chwycicie za ręcznik, klapki i okulary słoneczne, koniecznie przeczytajcie kilka rad, jak odpoczywać, by nie szkodzić.

Dla wielu z nas morze i plaża to po prostu idealne miejsce na czas urlopu. Jednak rejony wybrzeżne zamieszkuje aż 30 proc. ludności świata, których dobrobyt zależy od zasobów mórz i stanu lokalnego środowiska. Plaże chronią miasta i miasteczka przed wiatrem i falami oraz pełnią funkcję bufora ekosystemu lądowego i morskiego. Są siedliskiem dzikich zwierząt i pełnią niezwykle istotną rolę jako miejsce lęgowe ptaków, skorupiaków czy fok. A to w jaki sposób traktujemy plaże, ma bezpośredni wpływ na ocean – w końcu wszystko to, co wyrzucamy na wybrzeżne piaski trafia do wody.

Nie śmieć! Nigdy!

Czy to plaża, czy las, czy inne miejsce wypoczynku – kieruj się jedną zasadą. Co przynosisz, zabierasz z powrotem ze sobą. Szacuje się, że 80 proc. śmieci znalezionych w oceanie pochodzi z lądu, a duża ich część to po prostu odpady pozostawione na plaży. Dlatego sprzątaj po sobie i zwracaj innym uwagę na ten problem. Możesz również zaangażować się w akcje sprzątania plaż, które regularnie organizują fundacje i organizacje społeczne. Najczęstszym rodzajem śmieci znajdowanym na plażach są plastikowe pojemniki po żywności i napojach. Warto więc wcześniej w domu przygotować lunch, przekąski oraz napoje. Użyj wielorazowych opakowań, butelek lub biodegradowalnych materiałów.

Śmieci mają tragiczny wpływ na życie morskie. Szczególnie niebezpieczne są odpady z tworzyw sztucznych. Chemikalia w plastiku mogą powodować choroby u zwierząt i ryb, a nawet je zabić, jeśli zostaną połknięte. Większe kawałki plastiku często ranią duże ssaki, jak delfiny, foki czy żółwie morskie. Z kolei sieci rybackie, żyłki wędkarskie i foliowe opakowania owijają się wokół ciał zwierząt, uniemożliwiając im pływanie, latanie, zdobywanie pożywienia i normalny wzrost.

F. Florida Guidebook, Unsplash.
F. Florida Guidebook, Unsplash.

Dbaj o środowisko nadmorskie

Nawet pozornie nieszkodliwe czynności mogą być bardzo stresujące i destrukcyjne dla zwierząt, które żyją, rozmnażają się i zdobywają pożywienie w rejonach przybrzeżnych. Staraj się unikać kontaktu z nimi – jest to szczególnie ważne w okresie lęgowym. Nie pozostawiaj na noc leżaków, mebli plażowych i parasoli. Mogą one uniemożliwić niektórym zwierzętom, takim jak młode żółwie morskie, przedostanie się do morza.

Nasza ingerencja w środowisko naturalne może niszczyć siedliska zagrożonych gatunków. Unikaj chodzenia po wydmach, które chronią plażę przed erozją oraz skutkami silnych burz i sztormów. Nie niszcz naturalnej roślinności, ponieważ stabilizuje ona linię brzegową oraz stanowi schronienie dla wielu organizmów żywych. Nie wjeżdżaj na plażę autem i quadem; ubijając piasek niszczysz naturalne siedliska zwierząt morskich, możesz uszkodzić gniazda lęgowe ptaków oraz żółwi, a hałas i spaliny powodują dodatkowy stres/

Higiena – morze to nie łazienka

Wszystko, co wcierasz lub spryskujesz na swoje ciało, zmyje się w wodzie. Czy wiesz, że twój filtr przeciwsłoneczny może mieć negatywny wpływ na życie morskie, nawet jeśli nie wybierasz się na wypoczynek na plaży? Naukowcy szacują, że każdego roku do mórz i oceanów dostaje się nawet 14 tys. ton kosmetyków ochronnych – balsamów, filtrów, kremów. Niektóre z nich mogą zabijać lub uszkadzać koralowce i wpływać na toksyczność organizmów morskich, które następnie zjadamy. Dlatego szukaj filtrów przeciwsłonecznych zawierających bezpieczniejsze składniki, takie jak cynk i tytan, odwiedzaj plaże poza godzinami szczytowego promieniowania UV lub nakładaj krem na godzinę przed wyjściem na plażę, aby lepiej się wchłaniał.

Ludzki mocz i kał są bardzo groźne. Za ich pośrednictwem przenoszone są różne choroby wirusowe i bakteryjne. Nigdy nie powinieneś pływać, jeśli masz biegunkę. Narażasz w ten sposób na poważne problemy niemowlęta, małe dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze i z osłabionym układem odpornościowym. Wchodząc i wychodząc z wody korzystaj z natrysków. Jeśli chorujesz przewlekle, zasięgnij porady swojego lekarza, czy kąpiel i przebywanie w tłumie turystów na plaży nie będzie stanowiło dla innych zagrożenia.

Szanuj lokalne zasoby. To że jesteś na urlopie nie oznacza, że możesz bez umiaru korzystać z wody. Zakręcaj kran podczas golenia, mycia zębów i staraj się skrócić czas kąpieli pod prysznicem. Powstrzymaj się od spłukiwania w toalecie lub zlewie jakichkolwiek chemikaliów, farmaceutyków lub produktów zawierających tworzywa sztuczne.

F. Annie Spratt, Unsplash.
F. Annie Spratt, Unsplash.

Bądź świadomym konsumentem

Podczas wypoczynku nad morzem kupuj żywność od lokalnych producentów, zwłaszcza ryby, owoce i warzywa. Każdy produkt, który odbył kilkudniową podróż statkiem lub samolotem, zwiększa twój ślad węglowy. Wybieraj restauracje i miejscowe firmy, które ograniczają zużycie plastiku, oferują opcje wegetariańskie i serwują wyłącznie owoce morza ze zrównoważonych upraw. Pamiątki, bibeloty, souveniry – jeśli ich potrzebujesz, szukaj przedmiotów wartościowych i oryginalnych, a nie tych wytwarzanych przemysłowo, które i tak trafiają w końcu do śmietnika albo zalegają zapomniane na dnie szuflad. Ale sprawdź czy oferowany towar jest legalny i nie powstał ze szkodą dla morskiego ekosystemu.

Nasz „plażowy” ślad środowiskowy zaczyna się w domu. Ostatecznie wszystko to, co wylejesz do kanalizacji może trafić do wody i przyczynić się do jej zanieczyszczenia. Używaj więc produktów przyjaznych dla natury – biodegradowalnego mydła i detergentów bez fosforanów. Unikaj również nadmiernego nawożenia trawnika. Spływająca woda deszczowa może spowodować przedostanie się nawozu do wody, powodując jej przeżyźnienie i zakwity glonów. Czytaj etykiety produktów, wspieraj firmy, stowarzyszenia i fundacje, które ratują środowisko morskie oraz edukuj się – dzięki temu będziesz wiedział, jak korzystać z uroków plaż, słońca i morza bez szkody dla środowiska.

Pamiętaj, jedynym śladem człowieka pozostawionym na plaży powinien być jego odcisk stóp.

Zdjęcie główne: Jimmy Conover | Unsplash


RAFAŁ STEPNOWSKI. Hydrolog. Autor publikacji na temat zmiany klimatu, bioróżnorodności i zagadnień środowiskowych. Redaktor naczelny magazynu “Obserwator” i magazynu online pod tym samym tytułem. Szef redakcji czasopisma naukowego “MHWM”. W Instytucie pracuje od 2008 roku. Przez pierwszą dekadę był koordynatorem wydawnictw. Od 2019 roku tworzy Zespół Komunikacji IMGW-PIB. Obecnie odpowiada za cały content pisany w instytucie.

(Visited 26 times, 10 visits today)
Close